Listy Ludwiga van Beethovena do wydawcy muzycznego Schotta
Wirtualna wystawa z okazji 250. urodzin Ludwiga van Beethovena
Wprowadzenie
Wydawnictwo muzyczne B. Schott's Söhne z Moguncji było ostatnim z 31 wydawnictw lub wydawców Ludwiga van Beethovena (1770–1827). Za pierwszy punkt kulminacyjny w historii przedsiębiorstwa można uznać fakt, że opublikowało ono znaczną część późnych dzieł kompozytora, który w międzyczasie został okrzyknięty „wznoszącą się gwiazdą” (jak napisał Gottfried Weber w 1824 roku o Beethovenie) świata muzycznego.
Wydawnictwo Schott zostało założone przez Bernharda Schotta (1748–1809) za panowania ostatniego księcia elektora i arcybiskupa Moguncji Friedricha Karla Josepha von Erthala (1719–1802), który był wielkim mecenasem literatury, sztuki i muzyki. Początki działalności wydawniczej Bernharda Schotta nie są jednoznacznie określone czasowo. Nauczył się grawerowania nut u swojego ojca Nicolausa, a w latach 1762–64 odbył praktykę jako grawer, zecarz i drukarz w Strasburgu. Ponadto od 1761 roku kształcił się muzycznie jako klarnecista. Według katalogu targów we Frankfurcie z 1770 roku Schott sprzedawał miedzioryty i materiały muzyczne na stoisku miedziorytnika Hugo Koentgena z Moguncji. Nie potwierdzono dotychczas, czy był to również rok pierwszego wydania Schotta. Najstarsze znane obecnie wydruki tego wydawnictwa znajdują się w dodatku nutowym do dzieła Georga Josefa Voglera Betrachtungen der Mannheimer Tonschule (Mannheim 1779–1781), którego nuty Schott przejął od 9. dostawy. W 1780 roku Bernhard Schott otrzymał od Erthala przyznane po raz pierwszy i jedyny dla Moguncji privilegium exclusivum oraz tytuł Hofmusikstecher (nadworny rytownik).
Po śmierci Bernharda Schotta w 1809 roku firmę przejęli jego synowie Johann Andreas (1781–1840) i Johann Joseph (1782–1855). Od czasów Wielkiego Księstwa Hesji-Darmstadt firma miała przywilej bycia dostawcą muzyki na dwór. Przejmując inne wydawnictwa i zajmując się produkcją instrumentów dętych oraz fortepianów, bracia Schott rozszerzyli działalność firmy. W 1816 roku otworzyli w Moguncji pierwszą wypożyczalnię nut, a w 1824 roku założyli magazyn muzyczny „Cäcilia”. To właśnie dzięki temu nawiązali kontakt z Beethovenem.
Redakcja czasopisma „Cäcilia”, a konkretnie Gottfried Weber (1779–1839), na początku 1824 roku wysłała okólnik z prośbą o nadsyłanie artykułów do nowo założonego czasopisma. Jednym z adresatów był Ludwig van Beethoven. Już wcześniej istniały kontakty między Schottem a kompozytorem mieszkającym jeszcze w Bonn, ale w 1791 roku był on w dużej mierze nieznany i nie zapowiadał wielkiej sławy. Po przeprowadzce do Wiednia pod koniec 1792 roku Beethoven starał się o współpracę z tamtejszymi wydawnictwami i dopiero po zdobyciu renomy zainteresowały się jego utworami duże wydawnictwa z innych miejsc. Tak samo postąpił Schott, który zwrócił się do Beethovena w dogodnym momencie, ponieważ ten właśnie szukał wydawcy dla swojej Missa solemnis i IX symfonii. Popadł bowiem w konflikt ze swoimi wcześniejszymi partnerami, m.in. Breitkopf & Härtel w Lipsku, Simrock w Bonn i Haslinger w Wiedniu.
Johann Joseph Schott, który prowadził korespondencję z Beethovenem, szybko zdobył jego zaufanie, co wyraźnie widać w tonie listów. Jednak nawet te początkowo dobre stosunki nie pozostały nieskażone, ponieważ Schott podejrzewał, że Beethoven mógł zaoferować lub nawet sprzedać innym wydawnictwom utwory, które obiecał jemu. Te wątpliwości zraniły Beethovena, podobnie jak fakt, że w Cäcilia opublikowano fragmenty jego listów bez jego zgody. Stopniowo jednak stosunki znów nabrały przyjacielskiego charakteru, który utrzymał się aż do śmierci Beethovena.
Franz Schott (1811–1874, syn Johanna Andreasa), który kierował wydawnictwem od 1855 roku, a w latach 1865–1871 pełnił również funkcję honorowego burmistrza miasta Moguncji, przekazał miastu część korespondencji wydawniczej, łącznie około 600 listów. Najcenniejszym elementem tej kolekcji było 32 listy Beethovena i jego otoczenia (dwa listy pochodzą od brata Beethovena, Johanna, jeden od Antona Schindlera; niektóre listy są napisane przez inne osoby i podpisane jedynie przez Beethovena) do wydawnictwa Schott, które od tego czasu znajdują się w bibliotece miejskiej. Pozostała część „kolekcji autografów Schotta” znajduje się od 1977 roku w archiwum miejskim. W 1991 roku udało się nabyć w antykwariacie kolejny list własnoręcznie napisany przez Beethovena do Schotta, dzięki czemu w zbiorze „Listy Beethovena do synów B. Schotta” o sygnaturze Hs III 71 znajduje się obecnie 33 pozycji.
Wybrane fragmenty listów zostały tutaj zamieszczone wraz z komentarzami. Zachowano pisownię oryginałów.
Kliknięcie na zdjęcia powoduje ich powiększenie.
Wszystkie listy Beethovena do Schotta z zbiorów Biblioteki Miejskiej w Moguncji zostały zdigitalizowane i można je przeglądać na stronie dilibri (Otwiera się w nowej karcie).
Nr 1, 20 maja 1824 r.
Nr 2, 20 maja 1824 r.
Nr 14, 3 lipca 1824 r.
Nr 8, 5 grudnia 1824 r.
Nr 9, 22 stycznia 1825 r.
Nr 12, 5 lutego 1825 r.
Nr 17, 13 sierpnia 1825 r.
Nr 24, 28 stycznia 1826 r.
Nr 19, 20 maja 1826 r.
Nr 25, 9 grudnia 1826 r.
Nr 27, 27 stycznia 1827 r.
Nr 28, 22 lutego 1827 r.
Nr 31, 12 kwietnia 1827 r.
Wystawa w radiu i telewizji
Skontaktuj się z nami
Adres
Pani Silja Geisler
Kierownik działu (zbiory specjalne, autografy, spadki i konserwacja)
Bereich Medienbearbeitung, Bestandserhaltung und Digitalisierung
Wissenschaftliche Stadtbibliothek
Pokój609
Rheinallee 3 B
55116 Mainz
Adres pocztowy
55028 Mainz