Mrówka wielka gruczołowa pochodzi pierwotnie z Afryki Północnej i od dawna uznawana jest za gatunek rodzimy we Włoszech i Hiszpanii. Gatunek ten został wprowadzony do Europy Środkowej wraz z roślinami pochodzącymi ze specjalistycznych sklepów ogrodniczych i szkółek. Gatunek ten czerpie korzyści ze skutków zmian klimatycznych, ponieważ suche lata i łagodne zimy stają się w naszym regionie coraz częstsze. Nawet mroźne zimy nie stanowią dla mrówki wielkiej gruczołowej żadnego problemu ze względu na jej dużą mrozoodporność.

Mrówka wielka gruczołowa preferuje stanowiska, na których piaszczysta gleba sięga głęboko. Są to obszary pod większymi nawierzchniami brukowanymi, przy ścianach lub fundamentach. Zarówno gatunki rodzime, jak i obce wykorzystują te piaszczyste stanowiska jako siedliska. Ponieważ wielka mrówka gruczołowa występuje w superkoloniach, podkopuje znacznie większe obszary niż gatunki rodzime.

Superkolonia składa się z kilku pojedynczych kolonii tego samego gatunku, których gniazda są połączone i w których żyje kilka królowych. W związku z tym mrówki na powierzchni nie poruszają się w małych szeregach, lecz w dziesięciu lub więcej rzędach.

Dla laików identyfikacja mrówki wielkiej gruczołowej jest trudna, dlatego na terenie miasta Moguncji zajmuje się tym entomolog z Uniwersytetu w Moguncji. Odróżnienie od innych gatunków nie jest możliwe gołym okiem i powinno odbywać się pod mikroskopem.

Mrówki te mają lśniącą czarną barwę, bez brązowych elementów na ciele. Robotnice osiągają wielkość od około 2 do 5 mm i zazwyczaj występują obok siebie w różnych rozmiarach. 

W zakresie ochrony przyrody nie wiadomo jeszcze, czy populacja rodzimych gatunków zwierząt może zostać znacząco zagrożona. W obszarze występowania superkolonii lokalne owady, w tym gatunki mrówek, stają się jej pożywieniem i w związku z tym są wypierane. Nie wiadomo jeszcze, czy skutki te mogą osiągnąć poziom zagrażający ściśle chronionym gatunkom zwierząt lub roślin.

Rozporządzenie UE nr 1143/2014 uznało mrówkę wielką za gatunek inwazyjny, ale nie umieściło jej na liście inwazyjnych gatunków obcych o znaczeniu unijnym. W związku z tym nie ma prawnego obowiązku jej zwalczania.

Metody zwalczania są nadal testowane na terenie całych Niemiec. Jedną z metod wymagających dużego zużycia wody jest wielokrotne spłukiwanie gorącą wodą (95°C) lub stosowanie ziemi krzemionkowej w celu wysuszenia. Wszystkie metody, w tym środki owadobójcze, są bardzo pracochłonne i kosztowne.

Obecnie w całym kraju nie istnieje również ustandaryzowana procedura zwalczania mrówki wielkiej gruczołowej. Wciąż niewiele wiadomo na temat tego, jak skutecznie i jednocześnie jak najtaniej można ograniczyć występowanie tego gatunku. Nawet jeśli inne miasta i gminy zdecydowały się na zwalczanie tego gatunku, nie jest jeszcze jasne, czy ograniczenie jego występowania jest w ogóle możliwe. 

Komar tygrysi, stosunkowo niewielki w porównaniu z rodzimymi komarami, jest aktywny w ciągu dnia, chętnie gryzie i można go rozpoznać po charakterystycznym czarno-białym ubarwieniu oraz wyraźnej, biało-srebrzystej linii biegnącej od głowy do grzbietu. Przenoszenie chorób przez komara tygrysiego jest zasadniczo możliwe.

Warto wiedzieć: komar tygrysi nie jest naturalnym nosicielem patogenów, lecz musi najpierw ugryźć zakażoną osobę, w której krwi znajdują się odpowiednie wirusy. Wirusy tropikalne nie są obecnie rozpowszechnione w Nadrenii-Palatynacie, mogą jednak zostać przywiezione przez osoby powracające z podróży. Istnieje wówczas możliwość przeniesienia zakażenia od osoby zakażonej na inną osobę za pośrednictwem komara tygrysiego. Prawdopodobieństwo zakażenia się patogenem w wyniku ukąszenia przez komara tygrysiego jest obecnie niewielkie.

Miasto Moguncja jest członkiem Samorządowego Związku Działania na rzecz Zwalczania Plagi Komarów już od 1988 roku. Oprócz ograniczania populacji rodzimych komarów reńskich, leśnych i domowych, KABS zwalcza również nowo pojawiające się gatunki egzotyczne, takie jak np. komar tygrysi azjatycki.

Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się skłonnego do ukąszeń komara tygrysiego, konieczne jest stosowanie środków zwalczania i zapobiegania na terenach publicznych i prywatnych. Jako osoba prywatna mogą Państwo przeciwdziałać osiedlaniu się tego gatunku, sprawdzając na początku wiosny ogród, balkon i budynki pod kątem potencjalnych miejsc rozrodu. Jako miejsca rozrodu nadają się najmniejsze nawet kałuże wody, które nie wysychają całkowicie przez co najmniej 7 dni, np. na płaskich dachach, w konewkach, podstawkach pod doniczki, rynnach, studzienkach podwórkowych lub w otwartych beczkach na deszczówkę. Wystarczy poziom wody wynoszący około 100 ml.

Komar tygrysi azjatycki rozmnaża się w wszelkiego rodzaju pojemnikach z wodą znajdujących się w pobliżu domu. Nie wykorzystuje lasów łęgowych, cieków wodnych ani jezior do rozmnażania się. 

Dlatego należy: usunąć wszystkie zbiorniki z wodą w otoczeniu domu lub opróżniać je co tydzień.

Zalecenia te ograniczają również występowanie komarów renńskich, leśnych i domowych w mieszkaniu i wokół niego.

• Należy sprawdzić ogród, balkon i budynki pod kątem potencjalnych miejsc rozrodu (poziom wody ok. 100 ml)
• Płaskie dachy, konewki, podstawki pod doniczki, baseniki dla dzieci, rynny dachowe, studzienki podwórkowe, otwarte beczki na deszczówkę
• Należy usunąć, opróżnić i wyczyścić zbiorniki na wodę wymienione powyżej
• Regularnie sprawdzać i opróżniać poidła dla ptaków
• Szczelne zabezpieczenie beczek na deszczówkę siatką lub pokrywą (przed osiedlaniem się komarów)
• Naprawić uszkodzone dachy płaskie i usunąć przedmioty sprzyjające niezauważalnemu gromadzeniu się wody (folia plastikowa)
• Czyszczenie rynien

Biologiczne zwalczanie miejsc rozrodu ma miejsce, gdy nie da się uniknąć gromadzenia się wody, a dotychczasowe środki zapobiegania rozprzestrzenianiu się komara tygrysiego azjatyckiego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Substancja czynna pochodząca z bakterii Bacillus thuringiensis israelensis (B.t.i.) jest dodawana do wody w postaci tabletek i selektywnie zabija komary. Środek należy stosować tylko w razie potrzeby, a kolejne stosowanie powinno nastąpić w odstępie 14 dni. Jeśli nie widać larw komarów, stosowanie tabletek nie jest konieczne.

Bakteria ta jest nieszkodliwa dla innych grup owadów, takich jak np. pszczoły, a także dla zwierząt domowych, jeży, ptaków i ludzi. Tabletki Bti (CULINEX® Tab plus) są dostępne w odpowiednich urzędach gminnych oraz w sklepie ekologicznym.

Należy jeszcze raz podkreślić, że tabletki należy stosować wyłącznie w skrajnych przypadkach, gdy własne środki zapobiegawcze nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Aby wcześnie wykryć kolejne potencjalne obszary występowania komara tygrysiego azjatyckiego, bardzo pomocne są zgłoszenia dotyczące podejrzanych przypadków. Przede wszystkim zdjęcia zauważonego komara, najlepiej z różnych perspektyw, pomagają w ustaleniu, czy jest to komar tygrysi azjatycki.

Prosimy o pomoc w powstrzymaniu rozprzestrzeniania się komara tygrysiego!

W razie pytań lub w celu zgłoszenia zaobserwowanego osobnika prosimy o kontakt pod adresem tigermueckekabsevde.