Energia kopalna pozyskiwana jest z paliw, które powstały w prehistorii około 600 milionów lat temu z rozkładających się szczątek martwych roślin i zwierząt. W bardzo krótkim czasie, mianowicie od XVIII wieku do dziś, spalamy paliwa kopalne, głównie węgiel, ropę i gaz. Powstające w wyniku tego spalania gazy są uważane za główną przyczynę zmian w atmosferze, które mają negatywny wpływ na nasz klimat.

Znowelizowana ustawa o energii w budynkach (GEG) – zwana również ustawą o ogrzewaniu odnawialnym – wejdzie w życie 1 stycznia 2024 r. i ma dwa cele: po pierwsze, ma przyspieszyć transformację energetyczną w Niemczech, ponieważ nadal około trzy czwarte systemów grzewczych jest zasilanych gazem kopalnym lub ropą naftową. Po drugie, Niemcy mają osiągnąć „neutralność klimatyczną” do 2045 r. W odniesieniu do ogrzewania oznacza to, że nasze działania związane z ogrzewaniem nie będą już miały wpływu na klimat. Wymaga to równowagi między emisjami dwutlenku węgla a pochłanianiem dwutlenku węgla z atmosfery przez pochłaniacze dwutlenku węgla (np. oceany, lasy). Niemcy powinny zatem uniezależnić się od paliw kopalnych, które są zużywane zwłaszcza do ogrzewania.

Od stycznia 2024 r. w nowych budynkach na nowych terenach budowlanych będzie można instalować wyłącznie systemy grzewcze oparte w 65% na energii odnawialnej. W przypadku istniejących budynków i nowych budynków wznoszonych na pustych działkach przewidziano dłuższe okresy przejściowe. Ma to umożliwić lepsze dostosowanie decyzji inwestycyjnych do lokalnych planów ogrzewania. Najpóźniej od połowy 2028 r. wykorzystanie co najmniej 65% energii odnawialnej stanie się obowiązkowe dla wszystkich nowych systemów grzewczych.

Instalacja nowego systemu grzewczego to nie tylko inwestycja finansowa, ale także decyzja na najbliższe 20–30 lat. Aby podjąć zrównoważoną decyzję, warto z odpowiednim wyprzedzeniem zająć się kwestią wymiany systemu grzewczego. W ten sposób unikniesz nieprzyjemnych niespodzianek, gdy starszy system grzewczy nagle ulegnie awarii, a jego naprawa nie będzie już miała sensu.

Każdy, kto chce wymienić swój system grzewczy teraz lub w przyszłości i przejść na 65% energii odnawialnej, może w razie potrzeby otrzymać dotację państwową.

W związku z tą zmianą GEG przewiduje tzw. otwartość technologiczną. Oznacza to, że przy instalacji lub wymianie ogrzewania właściciele domów mogą swobodnie wybierać spośród różnych rozwiązań:

Podłączenie do sieci ciepłowniczej

Jeśli dostępne jest lub planowane jest przyjazne dla klimatu, komunalne źródło ciepła (ciepłownictwo miejskie), Państwa prywatne gospodarstwo domowe zostanie podłączone do niego za pomocą rurociągów i stacji przesyłowych. Takie źródło ciepła może wykorzystywać szeroki zakres neutralnych dla klimatu źródeł ciepła do ogrzewania, które w sposób zdecentralizowany mogą być wykorzystywane mniej efektywnie lub wcale. To ostatnie dotyczy na przykład bezpośredniego wykorzystania ciepła z głębokiej geotermii oraz wykorzystania ciepła odpadowego z centrów danych lub przemysłu. Różne odnawialne źródła ciepła i technologie, takie jak energia słoneczna, biomasa, ciepło z ścieków i duże pompy ciepła, mogą być łączone w sieci ciepłownicze w celu zastąpienia elektrociepłowni opalanych paliwami kopalnymi.

Elektryczna pompa ciepła

Pompy ciepła pobierają ciepło z otaczającego powietrza, wód gruntowych lub ziemi. Czynnik chłodniczy w systemie rur służy jako środek transportu i jest sprężany. Podczas oddawania ciepła do pomieszczeń mieszkalnych czynnik ponownie się rozpręża. Do sprężania pompa ciepła elektryczna potrzebuje energii elektrycznej. Aby pompa ciepła działała wydajnie, musi pozyskiwać jak najwięcej ciepła przy jak najmniejszym zużyciu energii elektrycznej. Im więcej energii elektrycznej pochodzącej z wiatru, słońca i innych odnawialnych źródeł energii będzie w przyszłości trafiać do ogólnego mixu energetycznego, tym bardziej przyjazna dla klimatu będzie każda pompa ciepła.

Ogrzewanie elektryczne bezpośrednie

Ogrzewanie elektryczne bezpośrednie czerpie ciepło bezpośrednio z prądu elektrycznego, bez użycia pośrednich nośników, takich jak woda lub gaz. Ogrzewanie przekształca prąd elektryczny w ciepło, a następnie oddaje je bezpośrednio do pomieszczenia, które ma być ogrzewane. Zostało ono opracowane jako energooszczędna alternatywa dla istniejących ogrzewaczy akumulacyjnych. Przykładami są promienniki ciepła, ogrzewanie ścienne i ogrzewanie na podczerwień. Również w tym przypadku energia elektryczna powinna pochodzić ze źródeł odnawialnych.

Ogrzewanie hybrydowe

W przypadku ogrzewania hybrydowego istniejący system grzewczy – często oparty na paliwach kopalnych – jest łączony z energią odnawialną. Dlatego nadaje się on do starych budynków. Możliwe jest również zastosowanie trzech lub więcej elementów w systemie grzewczym, wówczas mówi się o ogrzewaniu wielofunkcyjnym. Podstawowa idea ogrzewania hybrydowego: każdy element systemu grzewczego zawsze pracuje w optymalnym zakresie, czyli dokładnie wtedy, gdy ciepło może być wytwarzane najwydajniej. Na przykład pompa ciepła lub instalacja solarna przejmują kontrolę w cieplejszych porach roku, podczas gdy ogrzewanie gazowe włącza się w chłodne zimowe dni.

Ogrzewanie oparte na energii słonecznej

W przypadku energii słonecznej energia słoneczna jest przekształcana w ciepło. Do kolektorów słonecznych na dachu podłączony jest obieg rurowy, przez który podgrzany płyn przepływa do zasobnika ciepła. Zimna woda z systemu rur trafia do wnętrza zasobnika, gdzie jest podgrzewana przez płyn termiczny. Ostudzony płyn termiczny wraca następnie do kolektorów, aby ponownie zostać podgrzany. Ta wymiana ciepła jest jednym z najważniejszych etapów energii słonecznej. Tylko w ten sposób zgromadzone ciepło może być wykorzystane do podgrzewania wody pitnej i kąpielowej lub do wspomagania ogrzewania.

Ogrzewanie gazowe „H2-Ready”

Według GEG ogrzewanie H2-Ready oznacza ogrzewanie gazowe, które można przekształcić w ogrzewanie w 100% oparte na wodorze. Wodór jest uważany za jedno z paliw przyszłości, ponieważ

• ten bezbarwny i bezwonny gaz (H2) jest dostępny w niemal nieograniczonych ilościach,
• dzięki energii odnawialnej można go wytwarzać w procesie elektrolizy przy bardzo niskiej emisji,
• wodór doskonale nadaje się do magazynowania i transportu, na przykład w istniejących sieciach gazowych,
• wodór spala się bez emisji szkodliwych dla klimatu.

Obecnie dostępne są jednak tylko systemy grzewcze przystosowane do H2, które mogą obsługiwać wodór o zawartości objętościowej do 20%. Nie wiadomo jeszcze, czy wodór pozostanie niszowym paliwem grzewczym, ponieważ jego dostępność jest ograniczona regionalnie.

W przypadku istniejących budynków przewidziano inne opcje: ogrzewanie biomasą, ogrzewanie gazowe, które w sposób udokumentowany wykorzystuje gazy odnawialne – co najmniej 65% biometanu, biogazu lub wodoru.

W nowej ustawie federalnej o energii w budynkach znajduje się również przewodnik po systemach grzewczych, który ma pomóc w podjęciu decyzji dotyczącej wymiany systemu grzewczego. Centrum konsumenckie w Nadrenii-Palatynacie promuje obecnie akcję „Ogrzewanie z przyszłością”. W ramach tej akcji proponowane są alternatywne systemy grzewcze dla danego budynku wraz z bezpośrednim porównaniem wszystkich kosztów całkowitych. Doradcy energetyczni określą dla Państwa konkretne koszty zakupu i eksploatacji różnych systemów grzewczych oraz pokażą, jak szybko zwraca się nowa inwestycja. W przypadku wymiany systemu grzewczego i skorzystania z federalnych programów wsparcia mogą Państwo również skorzystać z porad ekspertów ds. efektywności energetycznej. Przed poszukiwaniem indywidualnych rozwiązań warto zapoznać się z planami komunalnymi dotyczącymi ogrzewania w miejscu zamieszkania. W przypadku Moguncji istnieje już ogólny plan ogrzewania. Wszystkie linki na ten temat można znaleźć na końcu artykułu w sekcji „Dodatkowe informacje”.