Od 2015 roku odpady biologiczne w Niemczech muszą być zbierane selektywnie i trafiać do pojemników na odpady biologiczne lub do punktów zbiórki surowców wtórnych. Oznacza to, że wszystkie odpady ogrodowe i kuchenne powstające w gospodarstwach domowych muszą być przekazywane publicznym podmiotom zajmującym się utylizacją odpadów. Wyjątek stanowią jednak odpady, które właściciele ogrodów kompostują samodzielnie na swojej działce.

Humus i kompost

Pierwsza warstwa gleby o grubości około 40 cm nazywana jest humusem. Powstaje ona w wyniku uprawiania ogrodu i regularnego dostarczania martwych substancji organicznych (np. kompostu). Warstwa ta zawiera wszystkie składniki odżywcze ważne dla roślin, takie jak azot, fosfor, potas i inne. Znajdują się w niej również żywe organizmy glebowe, takie jak grzyby, bakterie, glony, robaki, owady i inne mikroorganizmy. Odpowiadają one za powstawanie humusu poprzez rozkład materii organicznej, napowietrzanie gleby i przetwarzanie niezbędnych składników odżywczych.

Aby uzyskać dobrą jakość gleby i wspierać obieg składników odżywczych, ważne jest również utrzymanie stałego pH gleby. Nawożenie kompostem zapobiega wypłukiwaniu wapnia i zakwaszaniu gleby. W wyniku wypłukiwania składniki odżywcze przedostają się do wód gruntowych, co ostatecznie prowadzi do nadmiernego nawożenia wód.

Jak powstaje kompost i jakie substancje nadają się do ogrodu?

Materiały organiczne są rozkładane przez wyżej wymienione organizmy glebowe. Szybkość rozkładu zależy od temperatury gleby, wilgotności materiału, zawartości tlenu i wartości pH. Jako materiał wyjściowy bardzo dobrze nadają się: zwiędnięta trawa, liście, ścinki z żywopłotu, resztki owoców i warzyw, filtry do kawy i herbaty oraz skorupki jaj. Umiarkowanie nadają się: skórki owoców południowych, papier i tektura, ściółka dla małych zwierząt na bazie roślinnej oraz popiół drzewny z drewna niepoddanego obróbce.

Natomiast nie nadają się np. granulowana ściółka dla zwierząt, chore części roślin lub rośliny, które były traktowane herbicydami. W żadnym wypadku do kompostu nie należy wrzucać odpadów mięsnych, resztek jedzenia ani kości.

Tworzenie pryzmy kompostowej

Wybierz miejsce zacienione i osłonięte od wiatru, z gruntem przepuszczającym wodę. Możesz utworzyć pryzmę, której wysokość nie powinna przekraczać 1,5 m, a szerokość 2 m. W małych ogrodach sprawdzi się kompostownik – konstrukcja z listew, którą można łatwo kupić w markecie budowlanym. Alternatywą są kompostowniki z tworzywa sztucznego lub kompostowniki termiczne i szybkie z ukierunkowaną wentylacją i izolacją cieplną. Jeśli nie masz ogrodu, nie musisz rezygnować z kompostowania! Tak zwane skrzynki z robakami lub hodowle robaków umożliwiają kompostowanie w mieszkaniu w mieście. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w poniższej liście linków.

Jak prawidłowo kompostować?

Aby kompostowanie zakończyło się sukcesem, należy stworzyć najlepsze warunki życia dla mikroorganizmów w materiale wyjściowym. Podczas przygotowywania kompostu należy zadbać o odpowiednie nawilżenie (nadmiar wody prowadzi natomiast do procesów gnicia, co można rozpoznać po nieprzyjemnym zapachu). Materiał kompostowy musi być również dobrze przewietrzony, ponieważ mikroorganizmy potrzebują tlenu. O tym, czy mikroorganizmy działają prawidłowo, świadczy silne nagrzewanie się podczas procesu kompostowania („gnicie”). Proces ten można przyspieszyć, rozdrabniając materiał wyjściowy i mieszając części roślinne zawierające drewno z materiałem miękkim. Im bardziej zróżnicowane są odpady, tym lepiej przebiega proces gnicia.

Nigdy nie należy dodawać do pryzmy kompostowej dużych ilości jednego rodzaju materiału, np. całej skoszonej trawy po koszeniu.

Aby rozpocząć proces rozkładu, można dodać kilka łopat gotowego kompostu lub ziemi ogrodowej. Zawarte w nich mikroorganizmy zaszczepiają kompost. Dostępne w handlu „przyspieszacze kompostowania” nie są konieczne.

Aby szybciej uzyskać dobry wynik, należy przekładać kompost 1–3 razy w roku.

Kiedy kompost jest gotowy?

Kompost pofermentowany jest gotowy już po 3–4 miesiącach i można go wykorzystać do ściółkowania lub poprawy jakości gleby. Dojrzały kompost można rozpoznać po jednolitej, drobnoziarnistej strukturze, którą osiąga po około 6–12 miesiącach. Zapach wilgotnej leśnej gleby wskazuje, że kompost jest już gotowy do użycia.

Kiedy należy rozrzucać kompost?

Kompost należy rozrzucać tylko w okresie wegetacyjnym, czyli wiosną lub latem. Tylko w głównym okresie wzrostu rośliny mogą bowiem przyswajać składniki odżywcze.

Siedem wskazówek, jak skutecznie kompostować

Miejsce na kompost: wybierz zacienione, osłonięte od wiatru, nieuszczelnione miejsce z ziemią jako podłożem, aby mogły się do niego dostać dżdżownice i inne mikroorganizmy.

Podłoże: spulchnij podłoże i ułóż grubą warstwę materiału o grubości około 10–20 cm jako najniższą warstwę.

Materiały do kompostowania: na podłożu rozrzuć liście i odpady kuchenne. Skoszoną trawę dodaj tylko w niewielkiej ilości i wysuszoną, aby nie doszło do gnicia. Wszystko zawsze dobrze rozdrobnij i wymieszaj.

Rozpoczęcie kompostowania: Nowo utworzony kompost należy „zaszczepić” niewielką ilością ziemi ogrodowej lub dodać do niego dżdżownice.

Odpowiedni klimat: Ponieważ mikroorganizmy potrzebują wilgoci, kompost musi być utrzymywany w stanie wilgotnym. Jeśli jest zbyt mokry, proces gnicia zatrzymuje się. Z powodu braku tlenu następuje fermentacja i gnicie. Dlatego należy zawsze dbać o dobrą wentylację i nie używać zamkniętych pojemników.

Przemieszczanie: Przemieszczając kompost (przewracając pryzmę), kompost jest mieszany i napowietrzany. Sprzyja to rozkładowi. Gotowy kompost należy przesiać, a nie rozłożony materiał ponownie ułożyć.

Gotowy kompost: Do momentu zużycia należy chronić go przed wilgocią i wysychaniem za pomocą liści lub drewna.

W sklepie ekologicznym w Moguncji można obecnie podziwiać mini stację z robakami dla miejskich ogrodników. Oprócz wielu informacji na temat kompostowania, wystawa poświęcona pojemnikom na odpady biologiczne, która potrwa do 30 października 2020 r., przedstawia również liczne alternatywne rozwiązania.